Küresel enerji piyasalarında arz güvenliğine ilişkin belirsizlikler sürerken Avrupa Birliği (AB), 2026-2027 kış sezonuna son 13 yılın en düşük doğal gaz stok seviyeleriyle hazırlanıyor. Depolardaki doluluk oranının yüzde 74,6’da kalması, özellikle kış aylarında artacak tüketimin karşılanmasında Avrupa’nın sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatına bağımlılığını artırıyor.
Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) yayımladığı Küresel Gaz Arz Güvenliği Değerlendirmesi, son 10 yılda küresel doğal gaz piyasalarında yaşanan dönüşümü ve Orta Doğu’daki savaşın ardından ortaya çıkan arz şoklarının piyasalara etkisini ortaya koydu.
Rapora göre, ilk kez 2016’da yayımlanan değerlendirmeden bu yana küresel gaz piyasaları daha esnek, likit ve birbirine entegre bir yapıya kavuştu. Ancak bu dönüşüm, piyasaların işleyişini aynı zamanda daha karmaşık hale getirdi.
Spot piyasa işlemlerinin yaygınlaşması ve teslimat noktası değiştirilebilen LNG sözleşmelerinin artması, bölgesel piyasalar arasındaki bağlantıları güçlendirerek arz kesintilerine karşı dayanıklılığı destekledi.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDAKİ KESİNTİ, LNG ARZINI DARALTTI
Piyasalardaki esnekliğe rağmen Hürmüz Boğazı üzerinden LNG sevkiyatının fiilen durması, küresel arz dengelerini olumsuz etkiledi. Bu gelişmeyle Asya ve Avrupa’da doğal gaz fiyatları, 2022-2023 dönemindeki enerji krizinden bu yana en yüksek seviyelere ulaştı.
Boğazdaki kesinti nedeniyle mart-ekim döneminde Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden gerçekleştirilen LNG yüklemelerinde 60 milyar metreküpten fazla azalma yaşandı.
Küresel LNG arzının bu yıl yaklaşık yüzde 3, yani 20 milyar metreküp gerilemesi beklenirken, doğal gaz talebinin de yüzde 1,5 düşüşle 65 milyar metreküp azalacağı tahmin ediliyor.
Talepteki gerilemede Orta Doğu’da karşılanamayan tüketim ihtiyacının yanı sıra Avrupa’da sanayi kaynaklı doğal gaz kullanımının azalması ve Asya’daki bazı ülkelerin elektrik üretiminde doğal gaz yerine kömüre yönelmesi etkili olacak.
AVRUPA’NIN LNG İTHALATINA BAĞIMLILIĞI ARTABİLİR
AB ülkelerinin doğal gaz depolarındaki doluluk oranının yüzde 74,6 seviyesinde bulunması, yaklaşan kış dönemi öncesinde enerji arz güvenliğine yönelik kaygıları artırıyor.
IEA, mevcut stok seviyelerinin Avrupa’yı özellikle mevsimsel gaz talebinin zirve yaptığı dönemlerde küresel LNG piyasasına daha bağımlı hale getirebileceğine dikkati çekiyor.
Kışın beklenenden daha soğuk geçmesi, teknik arızaların yaşanması veya yeni arz kesintilerinin ortaya çıkması halinde Avrupa’nın enerji ihtiyacını karşılamakta zorlanabileceği değerlendiriliyor.
Ajansın simülasyonları da olası risklerin boyutunu ortaya koyuyor. Hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin altında seyretmesi ve Hürmüz Boğazı üzerinden LNG sevkiyatındaki kesintinin devam etmesi durumunda AB’nin doğal gaz stoklarının Mart 2027 sonuna kadar kullanılabilir depolama kapasitesinin yüzde 10’unun altına gerileyebileceği öngörülüyor.
DÜŞÜK STOKLAR, FİYATLAR ÜZERİNDE BASKI OLUŞTURABİLİR
Raporda, doğal gaz depolarındaki doluluk oranının kullanılabilir kapasitenin yüzde 30’unun altına düşmesi halinde depolardan gaz çekiş hızının genellikle yavaşladığına işaret ediliyor. Bu durum, kış aylarında talebin yüksek olduğu dönemlerde arzın karşılanmasını daha da güçleştirebilir.
Avrupa’daki düşük stok seviyelerinin, Asya ve Güney Amerika’daki LNG ithalatçısı ülkelerin sınırlı depolama imkanlarıyla birleşmesi, küresel piyasalarda esnek LNG sevkiyatları için rekabeti artırabilir.
Özellikle talebin yoğunlaştığı dönemlerde sınırlı sayıdaki LNG kargolarına yönelik rekabetin spot doğal gaz fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturması bekleniyor.
Öte yandan düşük stoklar, Avrupa’nın 2027 yazında depolarını yeniden doldurmak için daha fazla doğal gaz tedarik etmesini gerektirebilir. Bu ihtiyacın küresel piyasadaki arz sıkışıklığını gelecek yıla taşıma riski de bulunuyor.
Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)
